Ενδομητρίωση
Ενδομητρίωση, Μύθοι και Πραγματικότητες! Τι μπορώ να κάνω;
Ας δούμε όμως τι ακριβώς σημαίνει.
Τι ακριβώς είναι η ενδομητρίωση;
Πολύ απλά η ενδομητρίωση συμβαίνει όταν ο ιστός ο οποίος φυσιολογικά βρίσκεται μόνο μέσα στη μήτρα το λεγόμενο και ενδομήτριο μπορεί να αναπτυχθεί για άγνωστο δυστυχώς λόγο σε διαφορετικά μέρη του σώματος της γυναίκας όπως για παράδειγμα στις ωοθήκες στο περιτόναιο και αλλού.
Σε ακραίες περιπτώσεις έχουμε αντιμετωπίσει και ασθε
νείς που είχαν εστίες ενδομητρίωσης για παράδειγμα στον πνεύμονα και κάθε μήνα που είχαν περίοδο παρουσίαζαν συμπτώματα αιμόπτυσης. Πιο αναλυτικά κατά τη διάρκεια του κύκλου της γυναίκας παρατηρείται μια σταδιακή πάχυνση του ενδομητρίου προκειμένου να παραλάβει το γονιμοποιημένο ωάριο το εν συνεχεία εμφυτεύεται μέσα στη μήτρα και έτσι η γυναίκα μένει έγκυος. Στη περίπτωση λοιπόν που αυτό δεν συμβεί, όπως δεν συμβαίνει τις περισσότερες φορές, παρουσιάζεται η λεγόμενη περίοδος της γυναίκας. Την ίδια στιγμή και όταν αυτός ο συγκεκριμένος ιστός έχει αναπτυχθεί σε άλλες περιοχές του σώματος όπως για παράδειγμα στις ωοθήκες ή σε διάφορες κύστεις ( σοκολατοειδή ) αυτό παρουσιάζει πόνους κατά τη διάρκεια και τη περίοδο αυτή, ενοχλήσεις και συμπτώματα όπως βαριές περιόδους, πόνο στην ερωτική επαφή κτλ. Πολύ συχνά η ενδομητρίωση αποτελεί έχει μια γενετική συνέχεια δηλαδή παρουσιάζουν οικογένειες όπου γιαγιά, μητέρα και κόρη παρουσιάζουν αντίστοιχα συμπτώματα.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι ο πόνος. Συχνά αυτός ο πόνος είναι γύρω από τη περίοδο της γυναίκας όμως μερικές φορές μπορεί να παρουσιαστεί και σε διαφορετικές φάσεις του κύκλου της. Η ερωτική επαφή όπως αναφέρθηκε και πρίν είναι επίπονη ειδικά σε συγκεκριμένες εστίες ή σε συγκεκριμένες στάσεις να το πούμε πιο απλά Σε περίπτωση που η ενδομητρίωση είναι σε άλλο όργανο όπως στη κύστη ή στο έντερο τότε παρουσιαζονται συμπτώματα στη συγκεκριμένη περιοχή και ενοχλήσεις από το ουρογεννητικό σύστημα της γυναίκας. Μερικές πλέον γυναίκες και μιλάμε για ποσοστό πάνω από 40 % δεν έχουν κανένα από τα παραπάνω συμπτώματα όμως παρουσιάζει σημαντική δυσκολία να μείνει έγκυος όταν αυτό αποφασιστεί από το ζευγάρι.
Έτσι παρατηρούμε ζευγάρια τα οποία προσπαθούν πάνω από ένα- ενάμιση χρόνο να μείνουν έγκυος κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει χωρίς κανένα σύμπτωμα. Αυτές οι γυναίκες σε περίπτωση που υποβληθούν σε διαγνωστική λαπαροσκόπηση και διερεύνηση των αιτιών της υπογονιμότητας τους ένα ποσοστό που αγγίζει σχεδόν το 60 % θα εμφανίσουν μικρές εστίες ενδομητρίωσης οι οποίες έχουν άμεση σχέση με την υπογονιμότητα του ζευγαριού ,όμως η γυναίκα μέχρι τότε δεν είχε εμφανίσει κανένα σύμπτωμα. Ωστόσο εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι και οι γυναίκες οι οποίες έχουν ενδομητρίωση μπορούν να συλλάβουν φυσιολογικά παιδιά.
Τι κανουμε τότε?
Γίνεται πλήρης χειρουργική αφαίρεση αλλά και εν συνεχεια φαρμακευτική αγωγη όλων των εστιών ενδομητρίωσης για να πολλαπλασιάσουν τις πιθανότητες για μια φυσιολογική εγκυμοσύνη. Παράλληλα πρέπει να αναφερθεί ότι η ενδομητρίωση είναι μια νόσος η οποία μπορεί να επανεμφανιστεί σε σημαντικά ποσοστά. Όπως χαρακτηριστικά παρατηρούμε στη κλινική μας, διάγνωση της ενδομητρίωσης είναι αρκετά δύσκολο. Πάρα πολλές γυναίκες έχουν εστίες της νόσου χωρίς ωστόσο να το γνωρίζουν. Οι περισσότερες γυναίκες δεν συνειδητοποιούν ότι οι βαριά περίοδος που έχουν η ο ελαφρός πόνος κατά την ερωτική επαφή μπορεί τελικά να αποτελεί μια εικόνα της ενδομητρίωσης. Η τελική διάγνωση βγαίνει μόνο με τη λαπαροσκόπηση και αυτό διότι δεν υπάρχει καμία εξέταση που μπορεί να εξασφαλίσει 100% μια προ χειρουργική διάγνωση ενδομητρίωσης, και αυτό γιατί τα συμπτώματα της όπως βαριά περίοδος πόνος και ανωμαλία στο κύκλο μπορούν να συνδεθούν και με άλλες ασθένειες όπως κύστη ωοθήκης ή το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών. Πολλές νέες γυναίκες επίσης πιστεύουν ότι είναι αδύνατον λόγω της ηλικίας τους να πάσχουν από ενδομητρίωση. Ωστόσο εδώ πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι η ενδομητρίωση παρατηρείται από τη στιγμή της έναρξης της περιόδου στις γυναίκες, συνεπώς οποιαδήποτε γυναίκα πάνω από τα 13 μπορεί να αποτελεί ασθενή η οποία πάσχει από ενδομητρίωση..
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Σε πάρα πολλές περιπτώσεις η ενδομητρίωση παραμένει σταθερή και σε υφεση για πάρα πολλά χρόνια, ωστόσο σε ένα περίπου 35% σταδιακά οι πόνοι γίνονται πιο ενοχλητικοί, η περίοδος γίνεται πιο βαριά και η γονιμότητα περιορίζεται. Αυτές οι περιπτώσεις χρειάζονται θεραπεία . Ο τύπος της θεραπείας δηλαδή αν θα έχουμε συντηρητική φαρμακευτική αγωγή ή χειρουργική εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας, πόσο βαριά είναι τα συμπτώματα της ποιος είναι ο σκοπός για τον οποίο βρίσκεται στο γιατρό. Σε μια νέα κοπέλα χωρίς βαριά συμπτώματα για παράδειγμα και χωρίς άμεσο ενδιαφέρον για απόκτηση παιδιού αντιμετωπίζουμε συντηρητικά με φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο όταν τα συμπτώματα χειροτερεύουν ή όταν μια γυναίκα επιθυμεί να τεκνοποιήσει πρέπει να γίνεται αρχικά λαπαροσκοπική χειρουργική θεραπεία της ενδομητρίωσης και εν συνεχεία συμπληρωματική φαρμακευτική αγωγή αν και εφόσον χρειάζεται . Και αυτό γιατί με τη λαπαροσκόπηση όχι μόνο γίνεται θεραπεία αλλά και τελική διάγνωση όλων των εστιών ενδομητρίωσης και αφαίρεση αυτών. Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί μια μικρή χειρουργική επέμβαση ημερήσιας νοσηλείας (δηλαδή η γυναίκα έρχεται στο νοσοκομείο το πρωί και το βράδυ σε ποσοστό 90 -95 % έχει επιστρέψει στο σπίτι της) .Με μια πάρα πολύ μικρή τρύπα στον ομφαλό της γυναικάς ( και 2-3 μικρων 5μμ συμπληρωματικων τρυπων στο εφηβαιο εαν χρεαιστει) , κατω από τη γενική αναισθησία και με τη τοποθέτηση μιας ειδικής κάμερας θα γίνει διάγνωση και εξάχνωση – καταστροφή όλων των πιθανών εστιών ενδομητρίωσης , επίσης αν υπαρχουν σοκολατοειδης ή αλλες κυστεις αφαιρούνται και στέλνονται για βιοψία. Η ορμονική θεραπεία αποτελεί μια δεύτερη γραμμή συντηρητικής αγωγής όπως είπαμε σε περιπτώσεις που δεν χρειάζονται χειρουργείο ή χρειάζονται συμπληρωματική αγωγή μετα.Πρέπει να αναφέρουμε το εξής , οτι τα φάρμακα δεν θεραπεύουν την ενδομητρίωση , απλούστατα την ρυθμίζουν και την καταστέλλουν. Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ θεραπείας και καταστολής. Η μόνη ουσιαστική θεραπεία της ενδομητρίωσης αποτελεί η χειρουργική αφαίρεση των εστιών της και με εξάχνωση είτε με καταστροφή με laser ή άλλες μορφές ενέργειας.
Τι άλλο μπορούμε να κάνουμε εκτός από χειρουργείο ή μετά από το χειρουργείο;
Η άσκηση βοηθά σημαντικά και αυτό γιατί προκαλεί μια σημαντική πηγή οιστρογόνου κάτι που εμποδίζει την επανεμφάνιση των συμπτωμάτων ή αν υπάρχουν αυτά εξασθένηση τους. Απλά παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη μπορούν να βοηθήσουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ή μη φαρμακευτικές ομοιπαθητικές θεραπείες έχουν αναφερθεί ότι μπορούν χωρίς ωστόσο να υπάρχει καμία επιστημονική ένδειξη.
Η δίαιτα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης , πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι συχνή κατανάλωση κρέατος αυξάνει σημαντικά την ανάπτυξη και την εξέλιξη της νόσου όπως και η λήψη μεγάλων ποσοτήτων σιδήρου είτε μέσω της τροφής είτε μέσω συμπληρωμάτων. Αντιθέτως τα φρούτα και τα λαχανικά όπως και η βιταμίνη Ε και C βοηθούν στην ελάττωση των Φρούτα όπως τα λεμόνια, τα κεράσια ενώ λαχανικά όπως το μπρόκολο, οι πράσινες πιπεριές, οι ντομάτες δείχνουν να χαλαρώνουν τους μυς του πυελικού τοιχώματος και να ελαχιστοποιούν τη πιθανότητα εξέλιξης της νόσου χωρίς ωστόσο να γνωρίζουμε τον μηχανισμό. Τέλος ή ελάττωση της καφεΐνης βοηθά σημαντικά.