ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ του προέδρου σε δικηγόρους και δημοσιογράφους

Ακρα του Αρείου Πάγου... σιωπή

Της ΒΑΝΑΣ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

Η όψιμη επίκληση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, εκ μέρους του προέδρου του Αρείου Πάγου Ρ. Κεδίκογλου, προκειμένου να δικαιολογήσει την απαγόρευση πρόσβασης των δικαστικών αποφάσεων σε δικηγόρους και δημοσιογράφους προκαλεί ήδη τις πρώτες αντιδράσεις του νομικού κόσμου.

Την ίδια ώρα ο κ. Κεδίκογλου επιλέγει την τακτική της όξυνσης και με νέα εντολή-πρόκληση απαγορεύει την είσοδο των δημοσιογράφων στο γραφείο Τύπου του Αρείου Πάγου, το οποίο τους έχει παραχωρηθεί από την περίοδο του Ειδικού Δικαστηρίου, επί προεδρίας Β. Κόκκινου.

Χθες, σε μια επίδειξη πυγμής έστειλε άνδρες της ασφάλειάς του να εκδιώξουν δημοσιογράφο που βρισκόταν στο συγκεκριμένο γραφείο, καλώντας παράλληλα και την Αστυνομία για να καταγράψει το συμβάν και να ελέγξει αν έγινε χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή!

Τα χειρότερα αποφεύχθηκαν μετά την παρέμβαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γ. Σανιδά, στον οποίο οδηγήθηκε ο δημοσιογράφος, συνοδεία αστυνομικών και αφού διαπιστώθηκε ότι πράγματι το γραφείο χρησιμοποιείται από τους δημοσιογράφους από το 1989.

Στο μεταξύ, δύο ημέρες μετά την προφορική εντολή που έδωσε προς τους δικαστικούς υπαλλήλους, ο κ. Κεδίκογλου επανέρχεται με γραπτή εγκύκλιο με την οποία επιτρέπει στους δημοσιογράφους να λαμβάνουν γνώση του αποτελέσματος μιας δικαστικής απόφασης ή και να παίρνουν αντίγραφο, κατόπιν αίτησής τους και έγκρισης, αν δικαιολογούν έννομο συμφέρον για τη συγκεκριμένη περίπτωση και υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι θα σεβαστούν τα προσωπικά δεδομένα.

Επίσης, τους απαγορεύει, ως τρίτοι προς τις υποθέσεις, ακόμη και να διαβάζουν τις αποφάσεις και να τις δημοσιεύουν, «χωρίς, όπως αναφέρει, σεβασμό των προσωπικών δεδομένων, γιατί η ελευθερία του Τύπου που είναι ατομικό δικαίωμα δεν επιτρέπεται να προσβάλλει άλλο ατομικό δικαίωμα, όπως είναι η προστασία της προσωπικότητας».

Επιτρέπει κατ' εξαίρεση

Οσον αφορά τους δικηγόρους επιτρέπει κατ' εξαίρεση και μετά από έγκρισή του τη λήψη αντίγραφων αποφάσεων, για τη γνώση του νομικού θέματος που επέλυσε η συγκεκριμένη απόφαση ή για την επίκλησή της στα δικαστήρια σε παρεμφερή υπόθεση, όπως και για τα νομικά περιοδικά, αρκεί να μη γνωστοποιούν τα προσωπικά στοιχεία των διαδίκων.

Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Κ. Χρυσογόνος με δηλώσεις του στην «Ε» τονίζει ότι δεν είναι θεμιτή η άρνηση παροχής πρόσβασης στο κείμενο και το σκεπτικό των αποφάσεων, επισημαίνοντας ότι οι συνταγματικές εγγυήσεις της δημοσιότητας των αποφάσεων αποτελούν εμπόδιο στον κίνδυνο αυθαιρεσιών του δικαστή. Κατά την άποψή του, επιτρέπεται μόνον η διαφύλαξη ως απορρήτων των ονομάτων των διαδίκων.

Από την πλευρά του, ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Μιχ. Σταθόπουλος αμφισβητεί το δικαίωμα του προέδρου να κρίνει πότε θα δημοσιοποιηθεί μια δικαστική απόφαση και πότε όχι. «Δεν νομίζω, αναφέρει, ότι η πρόσβαση στις δικαστικές αποφάσεις θα πρέπει να εξαρτάται από την άδεια του προέδρου του Αρείου Πάγου. Ή επικρατούν τα προσωπικά δεδομένα βάσει της κείμενης νομοθεσίας, οπότε δεν μπορεί να τροποποιήσει τη νομοθεσία ο πρόεδρος του Α.Π., ή επικρατεί η δημοσιοποίηση, οπότε δεν μπορεί να εξαρτηθεί από την απόφαση του προέδρου η δημοσίευση. Η νομοθεσία δεν δίνει στον πρόεδρο του Α.Π. τέτοιο δικαίωμα».

Σύμφωνα με την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, ζήτημα προκύπτει μετά τη δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο, όταν δηλαδή καταχωρίζονται στο αρχείο του δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή μπορούν να λαμβάνουν γνώση όσοι έχουν έννομο συμφέρον, ενώ όταν οι αποφάσεις αναρτώνται στο Διαδίκτυο επιβάλλεται η ανωνυμοποίησή τους.

Με αφορμή τη δημιουργία στο ΣτΕ διαδικτυακής πύλης μέσω της οποίας θα είναι δυνατή η πρόσβαση στη νομολογία και η παρακολούθηση της πορείας των εκκρεμών υποθέσεων, η Αρχή έχει γνωμοδοτήσει (αφορά όλα τα δικαστήρια της χώρας) ότι η δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων θα πρέπει να γίνεται μόνο ύστερα από ανωνυμοποίηση των στοιχείων από τα οποία μπορεί να προκύψει η ταυτότητα των φυσικών προσώπων, διαδίκων, μαρτύρων κ.λπ. με εξαίρεση τα ονόματα των δικαστών και δικηγόρων.

Να σημειωθεί ότι στη Γαλλία και την Αγγλία έχει επικρατήσει η αναφορά της νομολογίας με τα ονόματα των διαδίκων, σύστημα που ακολουθήθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Επιταγή η δημοσιότητα

Η δημοσιότητα του περιεχομένου των δικαστικών αποφάσεων αποτελεί επιταγή, η οποία απορρέει από το άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος («κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη και απαγγέλλεται σε δημόσια συνεδρίαση»). Η δημοσιότητα αυτή προφανώς δεν αρκεί να υφίσταται κατά τη στιγμή της απαγγελίας της απόφασης, η οποία μάλιστα δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων και άρα έχει μικρή πρακτική σημασία, αλλά οφείλει να είναι διαρκής. Με άλλες λέξεις, το καθαρογραμμένο κείμενο της απόφασης πρέπει να είναι προσιτό στο νομικό κόσμο (δικηγόροι, δικαστές, πανεπιστημιακοί κ.λπ.), όσο και στο ευρύ κοινό (ιδίως μέσω των δημοσιογράφων).

Οι συνταγματικές εγγυήσεις της δημοσιότητας και της αιτιολογίας των δικαστικών αποφάσεων αποτελούν μια αδιάσπαστη ενότητα και το κυριότερο εμπόδιο απέναντι στον κίνδυνο αυθαιρεσιών του δικαστή, αφού τον υποχρεώνουν de facto να επιδεικνύει μια στοιχειώδη συνέπεια και συνέχεια στις κρίσεις του, ανεξάρτητα από τα πρόσωπα των εκάστοτε διαδίκων. Η επίδειξη αυτής της συνέπειας και συνέχειας συνιστά θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας της Δικαιοσύνης και για την κοινωνική αποδοχή των αποφάσεών της, η οποία είναι μακροπρόθεσμα αναγκαία για την αποτελεσματική εφαρμογή τους στην πράξη.

Η προστασία των προσωπικών δεδομένων καθενός, άρα και των διαδίκων, κατοχυρώνεται βέβαια κι αυτή στο Σύνταγμα (άρθρο 9Α), αλλά δεν έχει σχέση με το περιεχόμενο των αποφάσεων που τους αφορούν. Θα ήταν συνεπώς θεμιτή μόνο η διαφύλαξη ως απορρήτων των ονομάτων των διαδίκων, έναντι οποιουδήποτε τρίτου ενδιαφερομένου, όχι όμως και η άρνηση παροχής πρόσβασης στο κείμενο και στο σκεπτικό των αποφάσεων.




ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 03/05/2007