Σε μια εποχή που οι διατροφικές συνήθειες του σύγχρονου ανθρώπου βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος, λόγω των επιπτώσεων της διατροφής μας στην υγεία μας, στη μακροζωία και στην διαρκώς αυξανόμενη παχυσαρκία του μέσου Δυτικού, οι Κρητικοί χαμογελάνε ικανοποιημένοι από την διατροφική τους παράδοση και τα επιτεύγματά τους.

Οι διαιτητικές συνήθειες των Κρητικών προέρχονται από την αρχαιότητα και είναι υπεύθυνες για το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής στον κόσμο και για έναν από τους χαμηλότερους ρυθμούς καρδιακών και αγγειακών παθήσεων οπουδήποτε. Ύστερα από εκτενείς επιστημονικές έρευνες που διεξήχθησαν την δεκαετία του 1960, γνωρίζουμε σήμερα ότι η Κρητική διατροφή ευνοεί την υγεία και την μακροζωία.

Σε συγκριτική μελέτη της κατάστασης της υγείας κατοίκων διάφορων ανεπτυγμένων χωρών, που ξεκίνησε το 1960 από τις επιστημονικές κοινότητες και τις αρχές δημόσιας υγείας 7 ανεπτυγμένων χωρών, συμπεριλαμβανόμενων των ΗΠΑ, 700 Κρητικοί αγρότες υπέστησαν μακροχρόνια παρατήρηση. Μέχρι σήμερα, η ομάδα αυτή είχε τον χαμηλότερο ρυθμό θανάτων που προκλήθηκαν από καρδιακές προσβολές και καρκίνο.

Η μελέτη έδειξε ακόμη ότι οι Κρητικοί είναι ο μακροβιότερος πληθυσμός στον κόσμο: όταν, το 1991, 31 χρόνια μετά την έναρξη της μελέτης, το Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Κρήτης έκανε ιατρικές εξετάσεις στην ομάδα αυτή, περίπου το 50% της ομάδος του 1960 ήταν ακόμη ζωντανοί, ενώ μεταξύ των συμμετεχόντων από τις άλλες 6 χώρες δεν υπήρχε ούτε ένας ζωντανός, συμπεριλαμβανόμενων και των συμμετεχόντων από την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η αιτία αυτής της εκπληκτικής υγείας είναι η διατροφή.

Μέχρι πρόσφατα, η δίαιτα αυτή ήταν απλή εξαιρετικά θρεπτική: ελαιόλαδο, που κάλυπτε περίπου το 1/3 των ημερήσιων αναγκών σε ενέργεια, και επίσης δημητριακά, κυρίως ψωμί, λαχανικά και φρούτα. Σε μικρότερο βαθμό, τυρί, γάλα, αυγά, θαλασσινά και λίγο κόκκινο κρασί με κάθε γεύμα.

Τα πράγματα έχουν αλλάξει λίγο καθώς ο μοντέρνος τρόπος ζωής έχει επηρρεάσει το νησί και οι επαγγελματικές ασχολίες έχουν συμβάλει στο να ομοιάζει πλέον η ζωή στην Κρήτη με την ζωή σε άλλα ανεπτυγμένα μέρη του κόσμου. Παρ' όλα αυτά, οι Κρητικοί ακόμη προτιμούν να χρησιμοποιούν αγνά προϊόντα για την διατροφή τους, συμπεριλαμβανόμενου του κρέατος ελεύθερης βοσκής, ενώ οι περισσότεροι προτιμούν τις ταβέρνες που ετοιμάζουν Κρητικές συνταγές.

Ακόμη και κάτω από το βάρος των απαιτήσεων της σύγχρονης ζωής, οι παραδοσιακές Κρητικές διατροφικές συνήθειες μπορούν να υιοθετηθούν από οποιονδήποτε. Γι' αυτούς που επιθυμούν να υιοθετήσουν πιό υγιεινές διατροφικές συνήθειες, με αποδεδειγμένα αποτελέσματα όσον αφορά στην μακροζωία και στην αποφυγή σοβαρών ασθενειών, οι 15 κύριοι κανόνες της Κρητικής δίαιτας είναι οι εξής:

1. Χρησιμοποιείτε μόνο τοπικά και εποχικά υλικά τα οποία έχουν υποστεί ένα ελάχιστο επεξεργασίας.
2. Το μόνο λίπος που θα τρώτε είναι το ελαιόλαδο.
3. Προσπαθείστε να τρώτε χόρτα και άλλες πρασινάδες, ωμές ή μαγειρεμένες.
4. Τρώτε όσπρια, όπως φασόλια, φακές και φάβα, όπως κάνουν οι Κρητικοί στην διάρκεια περιόδων νηστείας , για την λήψη πρωτεϊνών.
5. Για επιδόρπιο, προτιμήστε φρούτα.
6. Οι κύριες πηγές κρέατος πρέπει να είναι κοτόπουλο ελεύθερης βοσκής και κατσίκι ή αρνί όλο τον χρόνο, και χοιρινό τον χειμώνα.
7. Προσπαθήστε να τρώτε κρέατα ελεύθερης βοσκής.
8. Επίσης, τρώτε ψάρια και θαλασσινά.
9. Μην χρησιμοποιείτε πολλά μπαχαρικά.
10. Το ψωμί που τρώτε πρέπει να περιέχει τουλάχιστον δύο ειδών αλεύρι: από σιτάρι και βρώμη.
11. Μην χρησιμοποιείτε ζάχαρη: αντικαταστήστε την με μέλι.
12. Τα γαλακτομικά έχουν κεντρική θέση στην Κρητική δίαιτα. Τρώτε γιαούρτι. Μην τρώτε βιομηχανικά επεξεργασμένο τυρί.
13. Οι Κρήτες τρώνε περισσότερα σαλιγκάρια, σαν πηγή πρωτείνης, από οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου.
14. Τα βότανα χρησιμοποιούνται σαν ρόφημα, όχι σαν αρωματικά για τα φαγητά.
15. Πίνετε ένα ή δύο ποτήρια κόκκινο κρασί με κάθε γεύμα. Ανοίγει τις αρτηρίες και κάνει το φαγητό πιό νόστιμο.

Ίσως το πιό σημαντικό στοιχείο της Κρητικής δίαιτας είναι η απλόχερη χρήση βιολογικού, έξτρα παρθένου ελαιολάδου. Περισσότερο από οπουδήποτε αλλού στην Ελλάδα, οι Κρητικοί τρώνε πολλά λαδερά. Η καλλιέργεια του ελαιόδεντρου στην Κρήτη ξεκινάει από το 3000 π.Χ. και το νησί, όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα, είναι καλυμμένο με ελαιώνες. Νομίζει κανείς ότι κάθε οικογένεια στην Κρήτη έχει έναν ελαιώνα ο οποίος ικανοποιεί τις ετήσιες ανάγκες σε ελαιόλαδο. Όπως και οι υπόλοιποι Έλληνες, οι Κρητικοί καυχιούνται στους φιλοξενούμενους τους ότι το λάδι είναι "δικό τους", δηλαδή προέρχεται από τα δέντρα τους.

Ο επισκέπτης στην Κρήτη πρέπει απαραίτητα να δοκιμάσει την τοπική κουζίνα. Θα ανακαλύψετε ότι είναι ελαφριά, νοστιμότατη και πολύ πιό ενδιαφέρουσα και ακόμη και συναρπαστική από την κλασσική Ελληνική κουζίνα. Μερικά χαρακηριστικά πιάτα είναι το σφουγκάτο (κολοκυθάκια με αυγά), οι χοχλιοί (σαλιγκάρια με κολοκύθια και σκόρδο), το γιουβέτσι, οι διάφορες κρεατόπιττες, το αρνί με αγκινάρες και το κοτόπουλο με μπάμιες.